على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3626

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

مئكال ( me'k l ) ا . ع . ابزارى كه بدان غذا خورند مانند چمچه و جز آن . ميكال ( mik l ) و ميكائيل ( mik 'il ) و ميكائين ( mik 'in ) ا . ع . فرشته‌اى كه روزى مخلوق را مىرساند و به فارسى بشتر و تشتر نيز گويند . ميكده ( may - kade ) ا . پ . شرابخانه و مىخانه . ميكع ( mika ' ) ع . ج . ميكعة . ميكع ( mika ' ) ا . ع . مشك كلفت و محكم . ميكعة ( mika'at ) ا . ع . بزن و آهن آماج . ج : ميكع . مئكلة ( me'kalat ) ا . ع . كاسه اى كه سه كس را سير گرداند . و ديك خرد . و هر چه در آن غذا خورند . ميگ ( mayk ) ا . پ . ملخ . ميگر ( may - gar ) ا . پ . سازنده مى . مىگزد ( meygazad ) و ( maygazad ) ا . پ . مجلس شراب‌خورى و مجلس عيش و جشن عروسى و عشرت‌گاه و مهمانى . و سرور و خرسندى و شادى . و مهمانخانهء پادشاهان و اميران . ميگسار ( may - gos r ) ا - ص . پ . شراب‌خور . ميگك ( maygak ) ا . پ . ملخ و ملخ خرد و كوچك . ميگندر ( migandar ) و مىگنده ( migande ) ص . پ . بدبو و متعفن . ميگو ( maygu ) ا . پ . قسمى از خرچنك دريايى خرد و كوچك و جلنگ نيز گويند . ميگون ( may - gun ) ص . پ . سرخ رنك و ياقوتى رنك و اسمر و شفاف و روشن . ميل ( mayl ) م . ع . مال اليه ميلا و ممالا و مميلا و تميالا و ميلانا و ميلولة ( از باب ضرب ) : برگرديد و خميد . و ماله : برگردانيد آن را و خمانيد آن را . و مال عن الطريق : خميد از راه و كج كرد راه را و ترك كرد آن را . و مال الحاكم فى حكمه : جور كرد حاكم در حكم و ستم نمود . و مال على القوم الدهر : رسانيد روزگار آن قوم را بحوائج خودشان . و مال الحائط : خميد و كج گرديد ديوار . و مال فى مشيه : خراميد و با تبختر رفت . و مال الغصن : كج گرديد شاخه درخت و باد بر آن وزيده آن را چپ و راست جنبانيد . ميل ( mayl ) ا . پ . مأخوذ از تازى - خواهش و آرزو و گراه و گراى و محبت و مهربانى و مهر و رغبت و اشتها و شهوت و توجه و اشتياق و شوق و عشق . و ميل داشتن : آرزو داشتن و گراييدن و محبت داشتن و و عشق و شوق داشتن . و اشتها داشتن و شهوت داشتن . و ميل شمس : غروب آفتاب . و ميل كردن : اشتياق داشتن و عاشق شدن و رغبت كردن و خواهش كردن و آرزو كردن و گرايستن . و ميل كردن و يا ميل فرمودن : خوردن و آشاميدن . ميل ( mil ) ا . ع . مقدار درازى بصرار زمين . ج : اميال و ميول . و در نزد اهل هيأت : سه هزار ذراع . و نيز سه يك فرسخ يعنى هر سه ميل يك فرسخ . و نيز نشانهايى كه در راه مكه قرار داده‌اند ميل هاشمى نامند بدان جهة كه بناى آنها از بنى هاشم است . و نيز ميل : مناره و هر نشانى كه در راه گذارند و مسافت اراضى متراخيه بىحد . و ميل الجراحة : آهنى كه جراح در زخم فرو مىبرد . و ميل الكحل : ابزارى كه بدان سرمه مىكشند . ج . اميال . و ميل بدون الف و لام نام زنى . ميل ( mil ) ص . ع . ج . اميل . ميل ( mil ) ا . پ . مأخوذ از تازى - نشانى كه در راه جهة تعيين فرسخ و در ميدان جهة چوگان بازى نصب كنند . و سه يك فرسخ . و محور چرخ و جز آن . و سبار جراحان . و ابزارى كه بدان سرمه در چشم كشند . و قلمى كه روى تخته و جزان بدان نقش كنند . و قلم تخته خاك . و آهن تافته‌اى كه بدان بينايى را از چشم باز مىدارند . و ميخ آهنى كه بر گنبد نصب كنند . و چوب مدور و دراز و وزن‌دارى كه پهلوانان بدان خود را ورزش دهند . و ميل كشيدن : كور كردن و دور گردانيدن . و از پيش راندن . و ميل فرش : سنگى كه بر كنار فرش يا رو فرشى مىگذارند تا باد آن را برنچيند . و بيشتر دانشمندان علم لغت كلمه ميل را در همه اين معانى مأخوذ از تازى مىدانند ولى من چنان گمان مىكنم كه جزين باشد . ميل ( mayal ) ا . ع . كجى در خلقت . يق : فى عنقه ميل . و كجى بنا . ميل ( mayal ) م . ع . ميل ميلا ( از باب سمع ) : كج گرديد در خلقت . ميل ( meyal ) ع . ج . ميلة . مئل ( ma'el ) ص . ع . مرد ستبر فربه . ميل ( mayyel ) ص . ع . رجل ميل : مرد بسيار مال . ج : مالة . ميل ( moyyal ) ع . ج . مايل . مئل ( me'all ) ص . ع . فرس مئل : اسب تيزرو . ميلاء ( mayl ' ) ص . ع . مؤنث اميل : زن كج و خميده در خلقت . ميلاء ( mayl ' ) ا . ع . نوعى از دستار